ROZDZIAŁ XVII

Syn, najemnik i niewolnik

Żadna z postaci tej przypowieści nie ma imienia. Nie znamy miasta, nazwiska rodu ani liczby ludzi w gospodarstwie. To nie braki w dokumentacji.

Przypowieść jest światem retorycznym. Ojciec jest ojcem, synowie synami, najemnik pracuje za zapłatę, a niewolnik wykonuje polecenia pana. Jezus ustawia obok siebie trzy statusy i sprawdza, jak bohaterowie sami siebie rozumieją.

Młodszy chce etatu

Młodszy syn bierze przypadającą mu część majątku, wyjeżdża i ją roztrwania. Kiedy zostaje bez pieniędzy, planuje powrót:

„Nie jestem już godny nazywać się twoim synem. Uczyń mnie jak jednego z twoich najemników”.

Łk 15,19 — przekład autora

Greckie misthios oznacza pracownika najemnego. Młodszy nie proponuje niewoli. Przynosi prostszy rachunek: wykonam pracę, dostanę chleb i nie będziemy udawać, że nadal jesteśmy rodziną.

Ojciec nie przyjmuje oferty. Każe niewolnikom domu przynieść szatę, pierścień i sandały. Nie zatrudnia chłopaka. Przywraca go do rodziny.

Starszy pracuje jak niewolnik

Starszy syn wraca z pola i protestuje:

„Oto tyle lat służę ci jak niewolnik i nigdy nie przekroczyłem twojego polecenia”.

Łk 15,29 — przekład autora

Używa czasownika douleuō, zbudowanego od doulos. Prawnie jest synem i dziedzicem. W głowie prowadzi ewidencję niewolnika: lata służby, wykonane rozkazy i koźlę, którego nie dostał.

Młodszy chce zejść z pozycji syna do najemnika. Starszy już zszedł do niewolnika, choć nigdy nie opuścił domu. Obaj przeliczają synostwo na pracę.

Niesprawiedliwy ojciec?

Gniew starszego jest zrozumiały. Młodszy zmarnował swój udział i wrócił na ucztę. Tekst nie mówi jednak, że dostał drugą połowę majątku. Ojciec mówi starszemu:

„Dziecko, ty zawsze jesteś ze mną i wszystko, co moje, jest twoje”.

Łk 15,31 — przekład autora

Młodszy odzyskuje ojca, nie nową działkę. Starszy nie traci dziedzictwa.

Przypowieść wskazuje na Boga, więc ziemska księgowość w pewnym miejscu przestaje wystarczać. Łaska nie jest ostatnim cielęciem, które po zjedzeniu zniknie z gospodarstwa. Synowie nie muszą konkurować o Ojca, który żyje i nie dzieli się na coraz mniejsze części.

Jeden syn chciał zostać najemnikiem. Drugi uważał się za niewolnika. Ojciec nazywa obu synami.

W następnym rozdziale Pan wstanie od stołu i sam wykona pracę człowieka stojącego najniżej.