Przekład polski z aparatem filologicznym

Zespół pod redakcją Wszetecznika

O wydaniu „Apokryfy etiopskie”

Niniejsza księga pochodzi ze zbioru „Apokryfy etiopskie. Przekład polski z aparatem filologicznym”, przygotowanego przez zespół pod redakcją Wszetecznika.

Cały zbiór można kupić w formie papierowej na Amazonie: w miękkiej oprawie lub w twardej oprawie.

Poszczególne księgi zbioru są udostępniane stopniowo bezpłatnie online, w formie postów oraz plików EPUB do pobrania.

Apokalipsę Piotra w EPUB możesz pobrać tutaj.

Więcej informacji o wydaniu papierowym i bezpłatnych publikacjach: wszetecznik.pl/apokryfy-etiopskie.

Księgi zawarte w zbiorze

• Wniebowstąpienie Izajasza
• Apokalipsa Piotra
• Ezra Sutu’el (Apokalipsa Ezdrasza)
• 4 Barucha (Paralipomena Jeremiasza)
• Sinodos — Te’ezaz, Statuty Apostołów i modlitwy
• 1 Meqabyan
• 2 Meqabyan
• 3 Meqabyan
• Pierwsza Księga Przymierza (Mäṣḥafä Kidan I)
• Druga Księga Przymierza (Mäṣḥafä Kidan II)
• Etiopski Klemens (Qalēmentos) — Księga I
• Etiopski Klemens (Qalēmentos) — Księga II
• Etiopski Klemens (Qalēmentos) — Księga III
• Etiopski Klemens (Qalēmentos) — Księga IV

Tekst księgi

Recenzja etiopska

Przypis redakcyjny

Status w kanonie etiopskim: pismo pozakanoniczne. Najpełniejszy zachowany ciągły tekst utworu przekazuje tradycja etiopska.

Przypis redakcyjny

Podstawa przekładu: M. R. James, The Apocryphal New Testament (Oxford 1924), s. 510–521, sekcja „The Ethiopic Text”. James opierał się na etiopskim tekście opublikowanym przez Sylvaina Grébauta (1910) i zestawiał go z fragmentem greckim z Achmim oraz innymi świadectwami. Późniejszy, wyraźnie wtórny dodatek klementyński, który w rękopisach następuje po zejściu z góry, nie jest tu włączony do Apokalipsy Piotra, zgodnie z rozgraniczeniem Jamesa.

Przypis redakcyjny

Numeracja: 17 rozdziałów; podział redakcyjny stosowany dla recenzji etiopskiej. W samym wydaniu Jamesa tekst etiopski jest drukowany ciągle. Tytuły rozdziałów poniżej są polskimi tytułami opisowymi i nie należą do tekstu źródłowego.

Rozdział 1 – Znaki przyjścia Syna Bożego

1. Powtórne przyjście Chrystusa i zmartwychwstanie umarłych (które Chrystus objawił Piotrowi), którzy umarli z powodu swoich grzechów, dlatego że nie zachowali przykazania Boga, swego Stwórcy.

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] Pierwsze zdanie ma charakter tytułu i jest składniowo niezręczne w przekładzie Jamesa; zachowano jego budowę zamiast ją swobodnie rekonstruować.

2. I on, Piotr, rozważał to, aby pojąć tajemnicę Syna Bożego, miłosiernego i miłującego miłosierdzie.

3. A gdy Pan siedział na Górze Oliwnej, przyszli do Niego Jego uczniowie.

4. I prosiliśmy Go, błagaliśmy Go jeden po drugim i modliliśmy się do Niego, mówiąc: „Oznajmij nam, jakie są znaki Twego przyjścia i końca świata, abyśmy mogli rozpoznać i oznaczyć czas Twego przyjścia oraz pouczyć tych, którzy przyjdą po nas, którym głosimy słowo Twej Ewangelii i których ustanawiamy nad [ludem] w Twoim Kościele, aby gdy o tym usłyszą, mieli się na baczności i rozpoznali czas Twego przyjścia”.

5. A nasz Pan odpowiedział nam, mówiąc: „Baczcie, aby nikt was nie zwiódł i abyście nie byli chwiejni ani nie służyli innym bogom. Wielu przyjdzie w Moim imieniu, mówiąc: «Ja jestem Chrystusem». Nie wierzcie im ani się do nich nie zbliżajcie. Albowiem przyjście Syna Bożego nie będzie jawne [z wyprzedzeniem]; lecz jak błyskawica, która świeci od wschodu aż do zachodu, tak przyjdę na obłokach nieba z wielkim zastępem, w Moim majestacie. Z Moim krzyżem idącym przed Moim obliczem przyjdę w Moim majestacie; jaśniejąc siedmiokrotnie bardziej niż słońce, przyjdę w Moim majestacie ze wszystkimi Moimi świętymi, Moimi aniołami [świętymi aniołami]. A Mój Ojciec włoży koronę na Moją głowę, abym sądził żywych i umarłych i oddał każdemu według jego uczynków”.

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] James podaje przy „plain” objaśnienie „foreseen”, tj. „dające się przewidzieć”. Wzmianka „świętymi aniołami” jest wariantem przekładowym zaznaczonym przez wydawcę.

Rozdział 2 – Drzewo figowe i zwodziciel

1. „A wy weźcie z tego podobieństwo — nauczcie się przypowieści — od drzewa figowego: skoro tylko jego pęd wyjdzie i gałązki wyrosną, nadejdzie koniec świata”.

2. A ja, Piotr, odpowiedziałem i powiedziałem Mu: „Wyjaśnij mi [przypowieść] o drzewie figowym, abyśmy mogli ją zrozumieć; przez wszystkie swoje dni drzewo figowe wypuszcza bowiem pędy i każdego roku wydaje owoc swemu właścicielowi. Co więc oznacza przypowieść o drzewie figowym? Nie wiemy”.

3. A Mistrz [Pan] odpowiedział i powiedział mi: „Czy nie rozumiesz, że drzewem figowym jest dom Izraela? Jest ono jak człowiek, który zasadził drzewo figowe w swoim ogrodzie, lecz ono nie wydało owocu. Przez wiele lat szukał na nim owocu, a gdy go nie znalazł, powiedział do opiekuna swego ogrodu: «Wykorzeń to drzewo figowe, aby nie czyniło naszej ziemi bezowocną». Ogrodnik zaś powiedział do Boga: «Pozwól nam oczyścić je z chwastów, okopać ziemię wokół niego i podlać je.

4. Jeżeli wtedy nie wyda owocu, natychmiast usuniemy jego korzenie z ogrodu i zasadzimy inne na jego miejscu». Czy nie zrozumiałeś, że drzewem figowym jest dom Izraela? Zaprawdę mówię ci: gdy jego gałązki wypuszczą pędy w dniach ostatnich, wówczas przyjdą fałszywi Chrystusowie i wzbudzą oczekiwanie, mówiąc: «Ja jestem Chrystusem, który teraz przyszedł na świat».

5. A gdy oni [Izrael] rozpoznają niegodziwość ich czynów, odwrócą się za nimi i zaprą się Tego [którego wychwalali nasi ojcowie], pierwszego Chrystusa, którego ukrzyżowali, i przez to popełnili wielki grzech. Lecz ten zwodziciel nie jest Chrystusem. [Tekst jest w tym miejscu niespójny: wymagany sens jest taki, że Izrael rozpoznaje niegodziwość Antychrysta i nie idzie za nim.] A gdy go odrzucą, będzie ich zabijał mieczem i będzie wielu męczenników. Wtedy wypuszczą pędy gałązki drzewa figowego, to jest domu Izraela: wielu stanie się męczennikami z jego ręki. Henoch i Eliasz zostaną posłani, aby pouczyć ich, że to jest zwodziciel, który musi przyjść na świat i czynić znaki i cuda, aby zwodzić. Dlatego ci, którzy umrą z jego ręki, będą męczennikami i zostaną policzeni między dobrych i sprawiedliwych męczenników, którzy podobali się Bogu w swoim życiu”.

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] James sam stwierdza, że zdanie o reakcji Izraela jest tekstowo wadliwe i podaje wymagany przez kontekst sens w nawiasie. Nie usunięto tej trudności z tekstu głównego.

Rozdział 3 – Los grzeszników i pytanie Piotra

1. I ukazał mi na swojej prawej ręce dusze wszystkich ludzi, a na dłoni swej prawej ręki obraz tego, co ma się dokonać w dniu ostatnim: jak sprawiedliwi i grzesznicy zostaną oddzieleni, jak †czynią† ci, którzy są prawego serca, i jak złoczyńcy zostaną wykorzenieni na całą wieczność. Ujrzeliśmy, jak grzesznicy płakali w wielkim ucisku i smutku, aż wszyscy, którzy widzieli to własnymi oczami, zapłakali — zarówno sprawiedliwi, jak aniołowie, a także On sam.

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] Czasownik odpowiadający Jamesowskiemu „†do†” jest oznaczony jako tekst skażony.

2. I zapytałem Go, mówiąc: „Panie, pozwól mi wypowiedzieć przed Tobą słowo o grzesznikach: lepiej byłoby dla nich, gdyby nie zostali stworzeni”. A Zbawiciel odpowiedział i powiedział mi: „Piotrze, dlaczego mówisz tak, jakby lepiej było dla nich nie zostać stworzonymi? Sprzeciwiasz się Bogu. Nie miałbyś większego współczucia niż On dla Jego obrazu; On bowiem ich stworzył i wyprowadził z niebytu. A ponieważ ujrzałeś lament, który spadnie na grzeszników w dniach ostatnich, twoje serce się zatrwożyło; lecz pokażę ci ich czyny, przez które zgrzeszyli przeciw Najwyższemu”.

Rozdział 4 – Zmartwychwstanie umarłych

1. „Oto teraz [zobacz], co przyjdzie na nich w dniach ostatnich, gdy nadejdzie dzień Boga i dzień rozstrzygnięcia sądu Bożego. Od wschodu aż do zachodu wszystkie dzieci ludzkie zostaną zgromadzone przed Moim Ojcem, który żyje na wieki. I rozkaże Otchłani otworzyć jej rygle z adamantu i wydać wszystko, co jest w niej.

2. I rozkaże dzikim zwierzętom i ptakom zwrócić wszelkie ciało, które pożarły, ponieważ chce, aby ludzie się ukazali; nic bowiem nie ginie przed Bogiem i nic nie jest dla Niego niemożliwe, ponieważ wszystko należy do Niego.

3. Albowiem wszystko dokona się w dniu rozstrzygnięcia, w dniu sądu, na słowo Boga; i jak wszystko zostało uczynione, gdy stworzył świat, rozkazał wszystkiemu, co jest w nim, i stało się — tak samo będzie w dniach ostatnich, bo wszystko jest możliwe dla Boga. Dlatego mówi w Piśmie: «Synu człowieczy, prorokuj nad poszczególnymi kośćmi i powiedz do kości: kość do kości w stawach, ścięgno, nerwy, ciało i skóra, i włosy na nich [oraz dusza i duch]».

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] Słowa „[oraz dusza i duch]” są u Jamesa ujęte w nawias kwadratowy.

4. A duszę i ducha da im wielki Uriel na rozkaz Boga; jego bowiem Bóg ustanowił nad powstaniem umarłych w dniu sądu.

5. Oto spójrz na ziarna pszenicy zasiewane w ziemi. Ludzie sieją je w ziemi jako rzeczy suche i bez duszy; a one ponownie ożywają i przynoszą owoc, a ziemia zwraca je jak powierzony jej depozyt.

6. [A to, co umiera, co jest zasiewane jako nasienie w ziemi i ma ożyć oraz zostać przywrócone do życia, jest człowiekiem.]

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] James oznacza całe zdanie odpowiadające w. 6 jako „probably a gloss” — prawdopodobną glosę.

7. O ileż bardziej Bóg wskrzesi w dniu rozstrzygnięcia tych, którzy wierzą w Niego i są przez Niego wybrani, dla których uczynił świat? I wszystko zwróci ziemia w dniu rozstrzygnięcia, ponieważ również ona zostanie wraz z nimi osądzona, a z nią niebo.”

Rozdział 5 – Pożoga kosmiczna

1. „A to przyjdzie w dniu sądu na tych, którzy odpadli od wiary w Boga i popełnili grzech: zostaną uwolnione potoki [katarakty] ognia; ciemność i mrok podniosą się, okryją i zasłonią cały świat; wody zostaną przemienione i obrócone w rozżarzone węgle, a wszystko, co w nich jest, spłonie, i morze stanie się ogniem. Pod niebem będzie ostry ogień, którego nie można ugasić, płynący, aby wypełnić sąd gniewu. A gwiazdy rozpadną się od płomieni ognia, jak gdyby nigdy nie zostały stworzone, i moce [firmamenty] nieba przeminą z braku wody i staną się, jak gdyby ich nie było. †I błyskawic nieba już nie będzie, a przez swój czar przeraziłyby świat† [tekst skażony; prawdopodobnie: „niebo obróci się w błyskawicę, a jego błyskawice przeraziłyby świat”]. Duchy martwych ciał także będą jak one [błyskawice?] i staną się ogniem na rozkaz Boga.

2. A gdy tylko całe stworzenie się rozpadnie, ludzie na wschodzie uciekną na zachód, [a ci na zachodzie] na wschód; ci na południu uciekną na północ, a ci [na północy] na południe. I we wszystkich miejscach dopadnie ich gniew straszliwego ognia; nieugaszony płomień, pędząc ich, przyprowadzi ich na sąd gniewu, do strumienia nieugaszonego ognia, płynącego i płonącego ogniem. A gdy jego fale, płonąc, rozdzielą się jedna od drugiej, nastanie wielkie zgrzytanie zębów pośród dzieci ludzkich.”

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] Uzupełnienia kierunków świata w w. 2 James przywraca w nawiasach kątowych; oddano je tu nawiasami kwadratowymi. Fragment o błyskawicach w w. 1 jest przez niego oznaczony jako skażony.

Rozdział 6 – Sąd i rzeka ognia

1. „Wtedy wszyscy ujrzą Mnie przychodzącego na wiecznym obłoku jasności; a aniołowie Boga, którzy są ze Mną, zasiądą na tronie Mojej chwały po prawicy Mojego Ojca niebieskiego [prawdopodobnie należy czytać: «a Ja zasiądę»]; i On włoży koronę na Moją głowę. A gdy narody to ujrzą, zapłaczą, każdy naród osobno.

2. Wtedy rozkaże im wejść do rzeki ognia, podczas gdy uczynki każdego z nich staną przed nimi [brak części tekstu], każdemu według jego czynów. Wybrani, którzy czynili dobro, przyjdą do Mnie i nie ujrzą śmierci od pożerającego ognia. Lecz niesprawiedliwi, grzesznicy i obłudnicy staną w głębinach ciemności, która nie przeminie; ich karą będzie ogień, a aniołowie przedstawią ich grzechy i przygotują im miejsce, w którym będą karani na wieki [każdy według swego przestępstwa].

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] James zaznacza po słowach o uczynkach lukę w tekście. W w. 1 uważa „aniołowie … zasiądą” za prawdopodobne skażenie i proponuje „a Ja zasiądę”.

3. Uriel [Urael], anioł Boga, wyprowadzi dusze tych grzeszników [każdego według jego przestępstwa — człon może należeć do poprzedniego wersetu], którzy zginęli w potopie, oraz wszystkich, którzy mieszkali we wszelkich bożkach, w każdym posągu odlanym z metalu, w każdym [przedmiocie] miłości i w obrazach, a także tych, którzy mieszkali na wszystkich wzgórzach, w kamieniach i przy drogach, których ludzie nazywali bogami. Spalą ich razem z nimi [niejasne: z przedmiotami, w których mieszkali, czy z ich czcicielami?] w ogniu wiecznym; a gdy wszyscy oni wraz ze swymi miejscami zamieszkania zostaną zniszczeni, będą karani wiecznie.”

Rozdział 7 – Bluźniercy, rozpustnicy i zabójcy

1. „Wtedy mężczyźni i kobiety przyjdą do miejsca przygotowanego dla nich. Za języki, którymi bluźnili drodze sprawiedliwości, zostaną powieszeni. Pod nimi rozpostarty jest nieugaszony ogień, aby nie mogli od niego uciec.

2. Oto inne miejsce: jest w nim dół, wielki i pełny [tekst niepełny]. Są w nim ci, którzy zaparli się sprawiedliwości; aniołowie kary ich karzą i tam rozpalają przeciw nim ogień ich męki.

3. I znowu, oto [dwie — tekst skażony] kobiety: wieszają je za szyje i za włosy i wrzucają do dołu. Są to te, które zaplatały włosy nie ku dobremu [albo: nie po to, by je upiększyć], lecz ku nierządowi, aby usidlać dusze mężczyzn na zatracenie. A mężczyźni, którzy leżeli z nimi w nierządzie, będą zawieszeni za biodra w tym miejscu ognia i będą mówić jeden do drugiego: «Nie wiedzieliśmy, że przyjdziemy do wiecznej kary».

4. A zabójców i tych, którzy z nimi współdziałali, wrzucą do ognia, do miejsca pełnego jadowitych zwierząt; i będą dręczeni bez odpoczynku, odczuwając swoje cierpienia, a ich robaki będą tak liczne jak ciemna chmura. Anioł Ezrael wyprowadzi dusze zabitych, a oni ujrzą mękę tych, którzy ich zabili, i powiedzą jeden do drugiego: «Sprawiedliwością i słusznością jest sąd Boga. Słyszeliśmy bowiem, lecz nie wierzyliśmy, że przyjdziemy do tego miejsca wiecznego sądu».”

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] Od tego miejsca etiopski tekst ma bliskie odpowiedniki w greckim fragmencie z Achmim (James oznacza je numerami Gr. 22 i nast.).

Rozdział 8 – Dzieci zgładzone przed narodzeniem

1. „A blisko tego płomienia będzie dół, wielki i bardzo głęboki, do którego z góry spływa wszelka †męka†, nieczystość i wydzielina. Kobiety są w nim pogrążone aż po szyje i dręczone wielkim bólem. Są to te, które sprawiły, że ich dzieci urodziły się przed czasem, i zniszczyły dzieło Boga, który je stworzył. Naprzeciw nich będzie inne miejsce, gdzie ich dzieci siedzą [obie / wszystkie — tekst niepewny] żywe i wołają do Boga. A błyski [błyskawice] wychodzą od tych dzieci i przebijają oczy tych, które z powodu nierządu sprowadziły na nie zagładę.

2. Inni mężczyźni i kobiety będą stali nad nimi, nadzy; ich dzieci stoją naprzeciw nich w miejscu rozkoszy, wzdychają i wołają do Boga z powodu swoich rodziców, mówiąc: «To ci, którzy wzgardzili Twoimi przykazaniami, przeklęli je i przekroczyli, i wydali nas na śmierć; przeklęli anioła, który nas ukształtował, powiesili nas i odmówili nam [albo: poskąpili nam] światła, które dałeś wszystkim stworzeniom». A mleko ich matek, wypływające z piersi, zetnie się, a z niego powstaną zwierzęta pożerające ciało; wyjdą, zawrócą i będą dręczyć je na wieki wraz z ich mężami, ponieważ porzucili przykazania Boga i zabili swoje dzieci. Ich dzieci zaś zostaną przekazane aniołowi Temlakosowi [Temeluchosowi, „aniołowi opiekuńczemu”]. A ci, którzy je zabili, będą dręczeni wiecznie, bo tak chce Bóg.”

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] James wyjaśnia, że imię Temlakos powstało ze słowa oznaczającego „opiekującego się”; w tradycji apokryficznej zostało odczytane jako imię własne anioła.

Rozdział 9 – Prześladowcy, oszczercy i bogacze

1. „Ezrael, anioł gniewu, przyprowadzi mężczyzn i kobiety, których połowa ciała płonie, i wrzuci ich do miejsca ciemności, do piekła ludzi; a duch gniewu będzie ich karał wszelkiego rodzaju męką, a robak, który nie zasypia, będzie pożerał ich wnętrzności. Są to prześladowcy i zdrajcy Moich sprawiedliwych.

2. A obok tych, którzy tam są, będą inni mężczyźni i kobiety, gryzący swoje języki; będą ich dręczyć rozżarzonym żelazem i wypalać im oczy. Są to ci, którzy oczerniają i powątpiewają o Mojej sprawiedliwości. Inni mężczyźni i kobiety, których uczynki były dokonywane w oszustwie, będą mieli odcięte wargi, a ogień wejdzie do ich ust i wnętrzności. Są to fałszywi świadkowie [wariant: ci, którzy swoim kłamstwem spowodowali śmierć męczenników].

3. A obok nich, w miejscu niedalekim, †na kamieniu będzie słup ognia†, a słup ten jest ostrzejszy niż miecze. Będą tam mężczyźni i kobiety odziani w łachmany i brudne szaty; zostaną na niego wrzuceni, aby ponosić sąd męki, która nie ustaje. Są to ci, którzy pokładali ufność w swoim bogactwie i gardzili wdowami oraz kobietą mającą osierocone dzieci … przed Bogiem.”

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] W w. 3 wyrażenie o „słupie ognia na kamieniu” James oznacza jako tekst skażony; przed słowami „przed Bogiem” znajduje się luka.

Rozdział 10 – Lichwiarze i bałwochwalcy

1. „A do innego miejsca, tuż obok, pełnego nieczystości, wrzucają mężczyzn i kobiety aż po kolana. Są to ci, którzy pożyczali pieniądze i pobierali lichwę.

2. A inni mężczyźni i kobiety rzucają się z wysokiego miejsca, powracają i biegną, a demony ich pędzą. [Są to czciciele bożków] i †doprowadzają ich do kresu zmysłów† [tj. pędzą ich na szczyt wysokości], a oni rzucają się stamtąd w dół. I czynią tak bez ustanku, i są dręczeni na wieki. Są to ci, którzy †cięli† swoje ciało jak [†apostołowie†] człowieka; a kobiety, które były z nimi … i są to mężczyźni, którzy kalali się wzajemnie jak kobiety.

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] James stwierdza wprost, że ten fragment etiopski jest „very corrupt”, choć sens odpowiadającego mu greckiego fragmentu jest jaśniejszy. Zachowano skażone słowa zamiast rekonstruować je z greki.

3. A obok nich [będzie palenisko?] … a pod nimi anioł Ezrael przygotuje miejsce wielkiego ognia. Wszystkie bożki ze złota i srebra, wszystkie bożki — dzieło rąk ludzkich — oraz podobizny kotów i lwów, zwierząt pełzających i dzikich, a także mężczyźni i kobiety, którzy przygotowali ich wizerunki, będą w łańcuchach ognia i zostaną ukarani z powodu swego błędu przed bożkami; taki jest ich sąd na wieki.

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] James zauważa, że w odpowiadającym fragmencie greckim skazani biją się nawzajem rózgami ognia i uważa tę lekcję za lepszą.

4. A obok nich będą inni mężczyźni i kobiety, płonący w ogniu sądu, a ich męka jest wieczna. Są to ci, którzy porzucili przykazanie Boga i poszli za [namowami?] demonów.”

Rozdział 11 – Nieposłuszeństwo wobec rodziców i zwierzchników

1. „I będzie inne miejsce, bardzo wysokie. [Następują zdania skażone:] będzie tam piec i palenisko, w którym będzie płonął ogień; ogień, który będzie płonął, przyjdzie z jednego końca paleniska. Mężczyźni i kobiety, których nogi się poślizgną, będą staczać się do miejsca, gdzie jest strach. A gdy przygotowany ogień będzie płynął, znowu będą się wspinać, ponownie spadać i nadal staczać w dół. Tak będą dręczeni na wieki. Są to ci, którzy nie czcili ojca i matki i z własnej woli oddalali się od nich. Dlatego będą karani wiecznie.

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] James zaznacza początek wersetu jako skażony; Duensing go pomija, a Grébaut przekłada z zastrzeżeniem. James przypuszcza, że obraz może przedstawiać wąski most nad strumieniem ognia.

2. Ponadto anioł Ezrael przyprowadzi chłopców i dziewczęta, aby pokazać im tych, którzy są dręczeni. Będą karani bólami, zawieszeniem [tekst niepewny] i mnóstwem ran zadawanych im przez ptaki pożerające ciało. Są to ci, którzy chlubią się [albo: pokładają ufność] w swoich grzechach, nie są posłuszni rodzicom, nie idą za pouczeniem swoich ojców i nie czczą starszych od siebie.

3. Obok nich będą dziewczęta odziane w ciemność jak w szatę; będą bardzo surowo karane, a ich ciało będzie rozdzierane na kawałki. Są to te, które nie zachowały dziewictwa, dopóki nie zostały wydane za mąż; tymi mękami będą karane i będą ich doświadczać.

4. I znowu inni mężczyźni i kobiety będą bez ustanku gryźć swoje języki i być dręczeni ogniem wiecznym. Są to słudzy [niewolnicy], którzy nie byli posłuszni swoim panom; taki zatem jest ich sąd na wieki.”

Rozdział 12 – Fałszywa sprawiedliwość i czary

1. „A tuż obok tego miejsca męki będą mężczyźni i kobiety niemi i ślepi, których szata jest biała. Będą tłoczyć się jedni na drugich i padać na węgle nieugaszonego ognia. Są to ci, którzy dają jałmużnę i mówią: «Jesteśmy sprawiedliwi przed Bogiem», chociaż nie szukali sprawiedliwości.

2. Ezrael, anioł Boga, †wyprowadzi ich z tego ognia i ustanowi sąd rozstrzygnięcia†. Taki jest ich sąd. Popłynie rzeka ognia, a cały †sąd† [tj. wszyscy sądzeni] zostanie wciągnięty w środek rzeki. I Uriel ich tam umieści.

3. I są tam koła ognia, a mężczyźni i kobiety wiszą na nich wskutek siły ich wirowania. †A ci, którzy są w dole, będą płonąć†; są to czarownicy i czarownice. †Te koła będą we wszelkim rozstrzygnięciu [sądzie, karze] przez ogień bez liczby†.”

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] W w. 2–3 James oznacza kilka fraz jako tekst skażony; zachowano je w przekładzie i nie zastępowano późniejszą rekonstrukcją.

Rozdział 13 – Wybrani i sprawiedliwość wyroku

1. „Potem aniołowie przyprowadzą Moich wybranych i sprawiedliwych, którzy są doskonali we wszelkiej prawości; będą ich nosić na swoich rękach i odzieją ich szatą życia, które jest w górze. Ujrzą spełnienie swego pragnienia na tych, którzy ich nienawidzili, gdy On będzie ich karał; a męka każdego będzie wieczna według jego uczynków.

2. A wszyscy, którzy są w męce, powiedzą jednym głosem: «Zmiłuj się nad nami, bo teraz poznaliśmy sąd Boga, który wcześniej nam oznajmił, lecz nie wierzyliśmy». I przyjdzie anioł Tatirokos [Tartaruchos, „strażnik Tartaru”] i ukarze ich jeszcze większą męką, mówiąc im: «Teraz się nawracacie, gdy nie ma już czasu na pokutę i nie pozostało nic z życia». A oni powiedzą: «Sprawiedliwy jest sąd Boga, bo usłyszeliśmy i poznaliśmy, że Jego sąd jest dobry; otrzymujemy bowiem zapłatę według naszych uczynków».”

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] James wyjaśnia Tatirokos jako formę pochodzącą od greckiego określenia Tartaruchus, „strażnik piekła/Tartaru”, które zostało potraktowane jak imię własne.

Rozdział 14 – Ocalenie wybranych i misja Piotra

1. „Wtedy dam Moim wybranym i sprawiedliwym obmycie [chrzest] i zbawienie, o które Mnie prosili, na polu Akrosja [Acherousia], zwanym Aneslasleja [Elysium]. Ozdobią kwiatami dział sprawiedliwych, a Ja pójdę … będę się z nimi radował. Sprawię, że ludy wejdą do Mojego wiecznego królestwa, i pokażę im tę wieczną rzecz [życie?], w której kazałem im pokładać nadzieję — Ja i Mój Ojciec, który jest w niebie.

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] W nazwach Akrosja/Aneslasleja James widzi odpowiedniki Acherousii i Elysium. Po słowach „a Ja pójdę” tekst ma lukę. „Wieczna rzecz” może znaczyć „życie”.

2. Powiedziałem ci to, Piotrze, i oznajmiłem ci. Idź więc i udaj się do ziemi [albo: miasta] zachodu. [Następne zdania są tekstowo bardzo niejasne:] wejdź do winnicy, o której ci powiem, aby przez chorobę [cierpienia] Syna, który jest bez grzechu, uczynki zepsucia mogły zostać uświęcone. Ty zaś jesteś wybrany zgodnie z obietnicą, którą ci dałem. Rozgłaszaj więc Moją Ewangelię po całym świecie w pokoju. Zaprawdę ludzie będą się radować; Moje słowa będą źródłem nadziei i życia, a nagle świat zostanie porwany”.

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] Duensing pomija część w. 2 jako niezrozumiałą; James przytacza ostrożny przekład Grébauta i N. McLeana. Został on zachowany jako tekst niepewny, a nie poprawiony domysłem.

Rozdział 15 – Święta góra i dwaj mężowie

1. I mój Pan Jezus Chrystus, nasz Król, powiedział do mnie: „Chodźmy na świętą górę”. A Jego uczniowie poszli z Nim, modląc się. I oto byli tam dwaj mężowie; nie mogliśmy patrzeć na ich twarze, ponieważ wychodziło od nich światło, jaśniejące bardziej niż słońce. Ich szaty także jaśniały i nie można ich opisać, a niczego na tym świecie nie da się z nimi dostatecznie porównać. I ich słodycz … [luka], tak że żadne usta nie są zdolne wypowiedzieć piękna ich wyglądu [wariant sensu: usta nie mają dość słodyczy, by je wyrazić], bo ich postać była zdumiewająca i cudowna. †A ten drugi, wielki, mówię† [prawdopodobnie: „i, jednym słowem, nie potrafię tego opisać”] jaśnieje swym wyglądem ponad kryształ. Jak kwiat róż jest wygląd barwy jego postaci i jego ciała … jego głowa [wariant: ich głowa była cudem]. A na jego [ich] ramionach [wypadł prawdopodobnie fragment dotyczący włosów] i na ich czołach była korona z nardu, spleciona z pięknych kwiatów. Jak tęcza w wodzie, takie były ich włosy. Takie było piękno ich oblicza, ozdobionego wszelkim rodzajem ozdoby.

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] Rozdział 15 zawiera kilka luk i skażeń. James nie rekonstruuje pełnego tekstu; wszystkie miejsca pozostawiono jawnie niepewne.

Rozdział 16 – Ojcowie sprawiedliwi i przybytek niebiański

1. A gdy ujrzeliśmy ich nagle, zdumieliśmy się. Zbliżyłem się do Pana [Boga] Jezusa Chrystusa i powiedziałem Mu: „O mój Panie, kim są ci?” A On powiedział mi: „To Mojżesz i Eliasz”. I powiedziałem Mu: „[Gdzie więc są] Abraham, Izaak i Jakub, i pozostali sprawiedliwi ojcowie?” I pokazał nam wielki, otwarty ogród, pełen pięknych drzew i błogosławionych owoców, oraz woni pachnideł. Jego zapach był przyjemny i dochodził aż do nas. I z niego [wariant: z tego drzewa] … ujrzałem wiele owocu. A mój Pan i Bóg Jezus Chrystus powiedział mi: „Czy widziałeś zgromadzenia ojców?”

2. „Jaki jest ich odpoczynek, taka też jest cześć i chwała tych, którzy są prześladowani z powodu Mojej sprawiedliwości”. I uradowałem się, uwierzyłem [i uwierzyłem] i zrozumiałem to, co jest napisane w księdze mojego Pana Jezusa Chrystusa. I powiedziałem Mu: „O mój Panie, czy chcesz, abym uczynił tutaj trzy przybytki: jeden dla Ciebie, jeden dla Mojżesza i jeden dla Eliasza?” A On powiedział mi w gniewie: „Szatan prowadzi przeciw tobie wojnę i zasłonił twój rozum; dobra tego świata biorą nad tobą górę. Dlatego twoje oczy muszą zostać otwarte, a uszy odetkane, aby [abyś zobaczył?] przybytek nieuczyniony rękami ludzkimi, który Mój Ojciec niebieski przygotował dla Mnie i dla wybranych”. I ujrzeliśmy go i zostaliśmy napełnieni radością.

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] „[Gdzie więc są]” oraz „[abyś zobaczył?]” odpowiadają uzupełnieniom Jamesa. Powtórne „[i uwierzyłem]” jest przez niego ujęte w nawias kwadratowy jako prawdopodobne powtórzenie tekstowe.

Rozdział 17 – Głos z nieba i zamknięcie niebios

1. I oto nagle rozległ się głos z nieba, mówiąc: „To jest Mój Syn umiłowany, w którym mam upodobanie: [zachował] Moje przykazania”. Wtedy wielki i niezwykle biały obłok przyszedł nad nasze głowy i uniósł naszego Pana oraz Mojżesza i Eliasza. I zadrżałem, i zląkłem się; spojrzeliśmy w górę, a niebo się otworzyło i ujrzeliśmy ludzi w ciele. Przyszli, pozdrowili naszego Pana, Mojżesza i Eliasza i weszli do innego nieba. I wypełniło się słowo Pisma: „To jest pokolenie tych, którzy Go szukają i szukają oblicza Boga Jakuba”. I nastał w niebie wielki strach i poruszenie, a aniołowie tłoczyli się jeden na drugiego, aby wypełniło się słowo Pisma, które mówi: „Otwórzcie bramy, książęta”.

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] James uzupełnia w głosie z nieba czasownik jako „[he hath kept]” — „[zachował]”. Werset łączy motywy przemienienia i wniebowstąpienia.

2. Potem niebo, które było otwarte, zostało zamknięte.

3. I modliliśmy się, i zeszliśmy z góry, wysławiając Boga, który zapisał imiona sprawiedliwych w niebie, w księdze życia.

Przypis redakcyjny

[Przypis translatorski] W rękopisach etiopskich po tym miejscu następuje obszerny materiał klementyński. James uważa go za wyraźnie późniejszy i oddziela od właściwej Apokalipsy Piotra; dlatego nie został tu włączony do tekstu utworu.